Padaczka lekooporna – kiedy napady występują mimo leczenia

W skrócie

• Lekooporność nie oznacza końca możliwości leczenia.
• Najpierw warto zweryfikować rozpoznanie i dotychczasową terapię.
• U części chorych możliwe jest leczenie operacyjne – kwalifikacja to proces, który warto rozpocząć wcześnie.

„Przyjmuję już trzeci lek, a napady nadal występują.” To ważny moment w leczeniu. Nie oznacza, że możliwości się skończyły – oznacza, że warto ponownie przeanalizować całą sytuację i zmienić strategię.

Kiedy mówimy o padaczce lekoopornej?

Według międzynarodowych ekspertów – gdy dwie odpowiednio dobrane, dobrze tolerowane i właściwie stosowane terapie lekami przeciwpadaczkowymi (pojedynczo lub w skojarzeniu) nie doprowadziły do trwałego ustąpienia napadów.

Najpierw wrócić do początku

• Czy wszystkie epizody są rzeczywiście napadami padaczkowymi?
• Czy prawidłowo określono typ napadów i rodzaj padaczki?
• Czy leki były dobrane do rodzaju napadów, stosowane w odpowiednich dawkach i wystarczająco długo?
• Czy działania niepożądane nie ograniczały leczenia?
• Czy w rezonansie magnetycznym jest zmiana, która może odpowiadać za napady?

Odpowiedź często wymaga pogłębionej diagnostyki, w tym długotrwałego monitorowania video-EEG i rezonansu wykonanego według protokołu padaczkowego.

Leczenie farmakologiczne nadal ma znaczenie

Możliwe są dalsze zmiany: inny lek, odpowiednio dobrana terapia skojarzona, modyfikacja dawek i pór przyjmowania – z uwzględnieniem wieku, płci, chorób współistniejących, innych leków, planów ciąży i najlepszego kompromisu między kontrolą napadów a działaniami niepożądanymi.

Czy możliwe jest leczenie operacyjne?

U części chorych napady rozpoczynają się stale w tym samym obszarze mózgu. Jeśli można go precyzyjnie zlokalizować, należy ocenić możliwość leczenia operacyjnego.

Kwalifikacja to proces, a nie pojedyncze badanie: długotrwałe video-EEG, rezonans magnetyczny, ocena neuropsychologiczna, dodatkowe badania obrazowe, a w wybranych przypadkach diagnostyka inwazyjna – zapis EEG z elektrod wprowadzonych do wnętrza mózgu (tzw. stereo-EEG). Gdy leczenie resekcyjne nie jest możliwe, u części chorych rozważa się neuromodulację, np. stymulację nerwu błędnego, lub inne metody.

Spojrzenie szersze niż napady

Wieloletnie napady wpływają na pamięć, nastrój, pracę, naukę i samodzielność. Dlatego opieka często obejmuje ocenę neuropsychologiczną, wsparcie psychologiczne lub psychiatryczne oraz współpracę zespołu: neurologa, neurofizjologa klinicznego, neuroradiologa, neuropsychologa, genetyka i neurochirurga.

Z czym przyjść na konsultację

• listę wszystkich dotychczas stosowanych leków – z dawkami i powodem odstawienia,
• dzienniczek napadów i nagrania napadów telefonem,
• opisy EEG oraz płyty z badaniami rezonansu magnetycznego (z opisami),
• karty informacyjne z hospitalizacji.

Konsultacja może obejmować analizę dotychczasowego leczenia, zaplanowanie dalszej diagnostyki oraz – jeśli są wskazania – przygotowanie dokumentacji do oceny w ośrodku chirurgii padaczki.