Badania EEG – informacje dla pacjentów

W skrócie

• EEG jest badaniem bezbolesnym i bezpiecznym – aparat tylko odbiera sygnały z mózgu, nie przepuszcza prądu.
• Prawidłowy wynik EEG nie wyklucza padaczki – wynik zawsze ocenia się razem z objawami.
• O rodzaju badania EEG powinien zadecydować lekarz – zależy on od objawów i pytania, na które EEG ma odpowiedzieć.

EEG – badanie czynności elektrycznej mózgu

EEG to bezbolesne i nieinwazyjne badanie, które rejestruje czynność elektryczną mózgu za pomocą elektrod umieszczonych na skórze głowy. Jest szczególnie pomocne przy podejrzeniu padaczki, utratach świadomości, „wyłączeniach”, drgawkach i innych nawracających, niewyjaśnionych zdarzeniach.

Podczas badania odpoczywasz z otwartymi lub zamkniętymi oczami. Sam zapis trwa co najmniej 20 minut. W razie potrzeby wykonuje się proste próby: głębokie, szybsze oddychanie przez około 3 minuty (może wtedy pojawić się mrowienie wokół ust i w palcach – to normalne) oraz stymulację błyskami światła. Próby te mogą ujawnić zmiany niewidoczne w spoczynku, a rzadko wywołać napad – dlatego przez cały czas badania jesteś pod obserwacją. Możesz odmówić ich wykonania.

Co oznacza wynik?

Zmiany padaczkowe pojawiają się w zapisie tylko okresowo. Pierwsze standardowe EEG wykrywa je u około jednej trzeciej do połowy dorosłych z padaczką; kolejne badania, zwłaszcza z zapisem snu, zwiększają tę szansę. Dlatego prawidłowe EEG nie wyklucza padaczki. Z kolei niektóre nieprawidłowości zdarzają się u osób zdrowych – rozpoznanie stawia lekarz na podstawie całego obrazu choroby, a nie samego zapisu.

Video-EEG – kiedy ważne jest zobaczenie napadu

Video-EEG jednocześnie rejestruje czynność elektryczną mózgu i obraz pacjenta. Dzięki temu można sprawdzić, co dzieje się w EEG dokładnie w chwili wystąpienia nietypowego zdarzenia.

Badanie jest szczególnie przydatne przy niewyjaśnionych utratach świadomości, „wyłączeniach”, drgawkach, nietypowych ruchach, zdarzeniach podczas snu oraz wtedy, gdy trzeba odróżnić napad padaczkowy od innych napadowych zaburzeń – np. napadów funkcjonalnych, omdleń czy zaburzeń snu. Pomaga też ocenić rzeczywistą częstość napadów, bo część z nich pacjenci nie zauważają.

Krótkie video-EEG trwa zwykle 40–60 minut i wykonuje się je w pracowni EEG.

Długotrwałe video-EEG prowadzi się do zarejestrowania typowego epizodu, z możliwością przedłużenia zapisu do kilku dób. Może odbywać się w szpitalu albo, w wybranych przypadkach, w domu pacjenta – z przenośnym rejestratorem i kamerą rejestrującą obraz także w nocy. W domu potrzebna jest obecność bliskiej osoby, która zauważy zdarzenie i naciśnie przycisk zdarzeń.

Długotrwałe video-EEG jest ważnym elementem diagnostyki padaczki lekoopornej i przygotowania do kwalifikacji do leczenia operacyjnego. Jeśli potrzebne jest kontrolowane zmniejszenie dawek leków, badanie prowadzi się w szpitalu – nigdy nie należy robić tego samodzielnie.

Jeśli podczas badania wystąpi napad

• Naciśnij przycisk zdarzeń, gdy czujesz, że napad się zaczyna – albo poproś o to osobę obok.
• Personel może zwracać się do Ciebie, prosić o podniesienie rąk lub zapamiętanie kilku słów. To celowe – odpowiedzi pomagają ustalić, która część mózgu bierze udział w napadzie.

EEG po deprywacji snu – gdy potrzebny jest zapis podczas snu

Sen może ujawnić zmiany, których nie widać w krótkim EEG wykonywanym podczas czuwania. Dlatego w niektórych przypadkach zalecamy EEG po częściowym ograniczeniu snu – najczęściej wtedy, gdy standardowe EEG było prawidłowe, a podejrzenie padaczki nadal istnieje. Krótszy sen ułatwia zaśnięcie podczas badania i może zwiększyć szansę na wykrycie nieprawidłowości – deprywacja snu nasila je także w czuwaniu.

Zgodnie z zaleceniami międzynarodowych ekspertów (Międzynarodowej Ligi Przeciwpadaczkowej – ILAE) dorośli przygotowują się tak:

• idź spać o 00:00,
• wstań o 4:00 i nie zasypiaj aż do badania,
• w dniu badania nie pij kawy, mocnej herbaty ani napojów energetycznych,
• leki przyjmij o zwykłych porach.

Ważne dla bezpieczeństwa

• Brak snu może sprzyjać napadom.
• Po nieprzespanej nocy nie prowadź samochodu – najlepiej przyjedź z osobą towarzyszącą.
• Jeśli po nieprzespanej nocy miewasz napady, poinformuj o tym przy rejestracji.

Holter EEG – dłuższa rejestracja w domu

Jeżeli niepokojące zdarzenia pojawiają się rzadko, w nocy lub przede wszystkim w warunkach domowych, pomocne może być długotrwałe ambulatoryjne EEG, nazywane Holterem EEG.

Pacjent otrzymuje niewielki przenośny rejestrator i wraca z nim do domu. Zapis trwa zwykle od 24 do 72 godzin i obejmuje codzienną aktywność oraz sen, dzięki czemu zwiększa się szansa na zarejestrowanie typowego zdarzenia. Jeśli ważny jest także obraz zdarzenia, zamiast Holtera wykonuje się video-EEG w domu (opisane wyżej).

W trakcie badania:

• nie myj głowy, nie drap i nie poprawiaj elektrod,
• noś ubranie zapinane z przodu,
• zapisuj w dzienniczku godziny posiłków, snu, leków i wszystkie objawy,
• przy każdym objawie naciśnij przycisk zdarzeń – może to zrobić także bliska osoba.

Które badanie wybrać?

Nie każdy pacjent potrzebuje długiego video-EEG. Czasami wystarczy rutynowe EEG, w innych sytuacjach bardziej wartościowy będzie zapis po deprywacji snu, zapis we śnie albo badanie z nagraniem wideo. O rodzaju badania EEG powinien zadecydować lekarz – na podstawie objawów i pytania, na które EEG ma pomóc odpowiedzieć. Jeśli na skierowaniu nie określono rodzaju badania, przed zapisem skonsultuj to z lekarzem kierującym lub z pracownią.

Podany czas dotyczy samego zapisu – do wizyty trzeba doliczyć czas na założenie i zdjęcie elektrod. O rodzaju badania EEG powinien zadecydować lekarz.

Jak przygotować się do każdego badania EEG

Przed badaniem

• Umyj włosy dzień wcześniej lub w dniu badania. Nie stosuj odżywek, olejków, żelu ani lakieru. Rozpleć warkocze, zdejmij doczepiane włosy.
• Zjedz normalny posiłek – badanie na czczo może zaburzyć zapis.
• Przyjmij leki jak zwykle, chyba że lekarz zaleci inaczej. Nie odstawiaj samodzielnie leków przeciwpadaczkowych.
• Jeśli epizody się powtarzają – nagraj je telefonem i przynieś nagranie.

Co zabrać

• skierowanie (jeśli je masz),
• wyniki wcześniejszych badań EEG – najlepiej z opisem i zapisem na płycie,
• aktualną listę przyjmowanych leków,
• dokument tożsamości.

Masz rozpoznaną padaczkę? Prowadź dzienniczek napadów

• Zapisuj każdy napad i każde niepokojące zdarzenie – z dokładną datą i, jeśli to możliwe, godziną.
• Dopisuj, jak wyglądało zdarzenie, ile trwało i co mogło je wywołać (np. brak snu, pominięta dawka leku, infekcja).
• Pomocne są aplikacje na telefon, np. Helpilepsy, ale wystarczy też zwykły kalendarz lub zeszyt.
• Dzienniczek przynieś na każde badanie i każdą wizytę – to jedna z najważniejszych informacji dla lekarza.

Poinformuj personel przed badaniem o:

• ciąży,
• udarze lub zawale serca w ostatnich 3 miesiącach,
• poważnej chorobie serca lub płuc,
• napadach wywoływanych migającym światłem.
• W takich sytuacjach niektóre próby się pomija lub modyfikuje.

Badania EEG w gabinecie wykonujemy u osób od 16. roku życia. U osób niepełnoletnich wymagana jest zgoda pacjenta i jego przedstawiciela ustawowego (rodzica lub opiekuna prawnego).

Badania EEG wykonywane są zgodnie z aktualnymi standardami rekomendowanymi przez międzynarodowych ekspertów w dziedzinie neurofizjologii klinicznej i padaczki.

Odbiór opisu

Orientacyjny czas oczekiwania na opis EEG wynosi około 14 dni.